VANNACHT ZEVENTIG JAAR GELEDEN: DE KRISTALLNACHT

KristallnachtKristallnacht-herdenkingIn de nacht van 9 op 10 november 1938, vannacht precies zeventig jaar geleden, werd in Duitsland een raid uitgevoerd op al wat Joods was. Op één nacht werden 267 synagogen in brand gestoken en zo’n 7 500 winkels en bedrijven van Joodse burgers verwoest. Huizen, scholen, begraafplaatsen en ziekenhuizen werden beklad, geplunderd en vernield. 91 Joden werden vermoord. De raid is bekend als de Kristallnacht, een naam die verwijst naar het vele glaswerk dat bij de raid werd vernield. Maar er werd dus nog meer kapot gemaakt.

De Kristallnacht begon met een rede van Joseph Goebbels over de moord op een Duits diplomaat door een zeventienjarige Joodse jongen. Leiders van de Sturmabteiling (SA) belden hun plaatselijke afdelingen op en korte tijd later begon in heel Duitsland een raid op alles wat Joods is. Een explosie van geweld tegen de Joden na jarenlang toegenomen spanningen, pesterijen en verbodsbepalingen ten nadele van de Joodse gemeenschap. Het leek op een spontane uitbarsting van volkswoede maar was in feite georkestreerd door de SA. Voor niets beschaamd werd de door dit geweld veroorzaakte schade de Joodse gemeenschap aangerekend met een boete van een miljard Reichsmark. Meer dan dertigduizend Joden werden in de dagen na de Kristallnacht gevangen gezet in concentratiekampen, kampen die ze slechts mochten verlaten als ze beloofden Duitsland te verlaten. Maar in het buitenland waren slechts weinigen bereid de Joodse vluchtelingen op te vangen.

In Antwerpen volgde op 14 april 1941 een gelijkaardige raid. Na de opruiende filmvertoning van Der Ewige Jude en een daaropvolgende meeting werden twee synagogen in brand gestoken en aan een tweehonderdtal huizen vernielingen aangebracht werden. Het was het werk van zo’n tweehonderd relschoppers van de Vlaamse SS, de Zwarte Brigade, VNV en Volksverwering die De Vlaamse Leeuw dreunend door de Joodse buurt in Antwerpen trokken. In de daaropvolgende jaren werden 24 906 Joden en 351 zigeuners naar de Dossin-kazerne in Mechelen gebracht, en vandaar op transport naar het concentratie- en vernietigingskamp van Auschwitz-Birkenau gezet. Slechts 1 337 overleefden de kampen.

Een geschiedenis die niet mag vergeten worden, en zich niet mag herhalen door uitingen van rechtsextremisme en vreemdelingenhaat toe te laten. Tien jaar geleden organiseerde het Anti-Fascistisch Front (AFF) nog een debat- en muziekavond rond de herdenking van de Kristallnacht (foto 2). Vandaag en morgen zijn er in Brussel verschillende herdenkingen, met onder meer getuigen uit de kampen en Jose Manuel Barroso, voorzitter van de Europese Commissie, en premier Yves Leterme als spreker.