LE TEMPS DES CERISES. “IK GELOOF DAT BLANK AAN ZWART DE HAND MOET GEVEN”

Vijfendertig jaar na zijn laatste plaat laat Bobbejaan Schoepen opnieuw van zich horen. Niet met songs waarin hij de liefde voor zijn duivenkot of de jodelkunst bezingt, maar met Franstalige ballades, country noir, levensliederen en mijmeringen. Bobbejaan Schoepen overwon onlangs een darmkanker, en met de crème van de Belgische pop- en rockscène maakte hij een plaat die deze week enthousiast onthaald werd in De Morgen en elders. “Wat vaststaat als een paard op hoeven is dat geen enkele 83-jarige cowboy ons ooit wist te raken zoals Schoepen vandaag doet. Respectvol nemen we onze stetson af voor een legende”, schreef de recensent van De Morgen. De plaat kreeg in De Morgen vier sterren en als eerst te downloaden lied werd Le temps des cerises geprezen.

Merkwaardig, of toch niet, voor De Morgen is dat in de recensie nergens de geschiedenis van Le temps des cerises in herinnering wordt gebracht. Le temps des cerises werd in 1866 geschreven door de Franse socialistische militant Jean-Baptiste Clément. Hij schreef de tekst in Parijs en nam hem mee naar Brussel waar hij in 1867 naartoe vluchtte. In Brussel vroeg hij zijn landgenoot Antoine Renard om er muziek op te zetten. Terug in Frankrijk belandde Clément omwille van zijn medewerking aan socialistische bladen in de gevangenis. In 1870 kwam hij vrij. Clément nam deel aan de opstand van de Commune van Parijs, opstand die uitmondde in een arbeiderszelfbestuur van eind maart tot eind mei 1871. Er kwam een einde aan toen deze eerste vorm van socialistisch bestuur bloedig werd neergeslagen door het Franse leger. Clément was één van de verkozenen van de Conseil de la Commune. Hij droeg Le temps des cerises op aan een vrouw die op de barricaden van de Commune van Parijs de gewonden verzorgde. Zo werd Le temps des cerises, lied over een verloren liefde, een lied over de eerste vorm van socialistisch bestuur in onze contreien. Karl Marx omschreef de Commune van Parijs als een “sociale republiek”, Lenin was overtuigd van het socialistisch karakter van de Commune. Na opnieuw een periode in de gevangenis te zijn beland, werkte Clément vanaf 1880 in de Franse Ardennen aan de opbouw van de socialistische beweging met redevoeringen en liederen. Samen met Antoine Renard deed hij afstand van de rechten op Le temps des cerises. In de jaren vijftig werd het lied nog een hit in de versie van de Franse chansonnier en acteur Yves Montand.

Het is ons niet bekend of Le temps des cerises omwille van de herinnering aan Yves Montand’s versie is opgenomen door Bobbejaan Schoepen en Hooverphonic-zangeres Geike Arnaert, dan wel omwille van de historische betekenis van het lied. Feit is wel dat Bobbejaan Schoepen niet opgezet was met de nazi’s en het afhuren door het VB van ‘zijn’ Bobbejaanland. Volgens sommige bronnen zou Bobbejaan Schoepen in de toenmalige Ancienne Belgique in Antwerpen een Zuid-Afrikaans lied omgezet hebben in een lied tegen de nazi’s. Andere bronnen schrijven het voorval, waarvoor de zanger werd meegenomen naar de Feldkommandatur, evenwel toe aan Bob ‘Nonkel Bob’ Davidse (zie: http://aff.skynetblogs.be/archive-day/20070422). Het pretpark in Lichtaart waaraan Bobbejaan’s naam verbonden is, is in 2004 verkocht aan een Spaanse groep die intussen zelf door Britten is overgenomen. Bobbejaan Schoepen had dus geen zeggingschap meer over zijn eigen park toen beslist werd Bobbejaanland op 31 maart vorig jaar te verhuren aan het VB voor een ‘familiedag’. Zoon Tom Schoepen zei daarover in Gazet van Antwerpen: “Toen Bobbejaanland nog eigendom was van mijn ouders heeft het toenmalige Vlaams Blok verscheidene malen gevraagd om het park af te huren. Mijn ouders hebben dat altijd geweigerd. Los van de ideologie van die partij, vonden ze dat Bobbejaanland consequent apolitiek moest zijn. Nu wordt dat principe blijkbaar om commerciële redenen overboord gegooid.”

In elk geval heeft de componist van De lichtjes van de Schelde en van Café zonder bier bewust of onbewust een statement gemaakt door in dit tijdsvak uitgerekend met Le temps des cerises uit te pakken. Dat Le temps des cerises één van de weinige nummers is op de cd Bobbejaan die Bobbejaan Schoepen niet zelf schreef, maakt de zaak nog markanter. Na Le temps des cerises volgt op de cd Bobbejaan het door Bobbejaan Schoepen op muziek gezette nummer Ik geloof van Louis Baret. De tekst liegt er niet om. De slotregels luiden: “Ik geloof dat het nu tijd wordt dat we stoppen en berouwvol mea culpa moeten kloppen. Ik geloof dat al het kwaad onze eigen schuld is, dat de hemel aan het eind van z’n geduld is. Ik geloof dat blank aan zwart de hand moet geven en dat Oost en West in vriendschap moeten leven. Ik geloof dat God de Vader van ons houdt, maar dat wij nu boeten door ons eigen fout.”